Яагаад зарим хүн шинэ хүмүүстэй танилцахдаа тухтай байдаг бол зарим нь цөөн хүнтэй, тайван орчныг илүүд үздэг вэ? Яагаад нэг нь ажлаа нарийн төлөвлөдөг байхад нөгөө нь өөрчлөлтөд уян хатан ханддаг вэ?
Эдгээр ялгааг ойлгох нэг арга нь Big Five буюу бие хүний зан чанарын таван хүчин зүйлийн загвар юм. Энэ загварт суурилсан асуулгууд нь хүний бодол, мэдрэмж, зан үйлийн нийтлэг хандлагыг таван өргөн хэмжээсээр үнэлдэг. Big Five нь нэг л хувилбартай тестийн нэр биш; BFI, BFI-2, NEO зэрэг өөр өөр асуулгын суурь болдог загвар юм. Berkeley Personality Lab
Big Five юуг хэмждэг вэ?
Таван хэмжээс нь хүн бүрд тодорхой хэмжээгээр илэрнэ. Тиймээс үр дүнг таван төрлийн хүний аль нэгэнд хуваах бус, хэмжээс бүр дээрх таны хандлагын нийлбэрээр тайлбарладаг.
| Хэмжээс | Юуг ойлгоход туслах вэ? |
|---|---|
| Шинэ туршлагад нээлттэй байдал | Шинэ санаа, төсөөлөл, бүтээлч байдал, өөр туршлагыг хэр сонирхдог вэ? |
| Хариуцлагатай, зохион байгуулалттай байдал | Ажлаа төлөвлөх, тууштай хийх, үүргээ биелүүлэх хандлага ямар вэ? |
| Гадагш чиглэсэн байдал | Нийгмийн харилцаанд хэр идэвхтэй, өөрийгөө илэрхийлэхдээ хэр санаачилгатай вэ? |
| Эвсэг, хамтач байдал | Бусдыг ойлгох, итгэх, хамтран ажиллах хандлага ямар вэ? |
| Сөрөг сэтгэл хөдлөлд өртөмтгий байдал | Санаа зовнил, гуниг, сэтгэл хөдлөлийн хэлбэлзлийг хэр амархан мэдэрдэг вэ? |
Зарим асуулгад сүүлийн хэмжээсийг урвуу чиглэлээр нь сэтгэл хөдлөлийн тогтвортой байдал гэж нэрлэдэг. Иймээс тайланг уншихдаа онооны чиглэл, тайлбарыг хамтад нь харах хэрэгтэй. Berkeley Personality Lab
Хэзээ, хэрхэн үүссэн бэ?
Big Five-ийг нэг хүн нэг өдөр зохиогоогүй. Хүний зан чанарыг илэрхийлдэг үгс болон хүмүүсийн үнэлгээг судалсан олон арван жилийн ажлын үр дүнд бүрэлджээ.
1949 онд Дональд Фиске өөр өөр эх сурвалжийн үнэлгээнээс хожим Big Five-тэй төстэй бүтцийг ажигласан. 1961 онд Эрнест Тьюпс, Рэймонд Кристал найман өөр түүврийн өгөгдөлд шинжилгээ хийж, давтагдан илэрдэг таван хүчин зүйлийг тодорхойлсон нь чухал үе шат болсон. Уоррен Норман 1963 онд энэ бүтцийг дахин илрүүлж, дараагийн судалгаанууд суурийг нь өргөжүүлсэн. personality-project.org
Хожим Льюис Голдберг, Пол Коста, Роберт МакКрэй зэрэг судлаачдын ажил таван хэмжээсийн загвар, түүнийг хэмжих аргуудын хөгжилд хувь нэмэр оруулсан. Иймээс Big Five-ийг олон судлаачийн ажлаар хөгжсөн, хэдэн арван жилийн судалгааны түүхтэй загвар гэж ойлгож болно. PubMed
Шинжлэх ухааны үндэслэл нь юу вэ?
Сэтгэл судлалд тестийг “шинжлэх ухаанаар нотлогдсон” гэж хэлэхдээ нэг удаагийн туршилтаар бүхнийг баталсан гэсэн утгаар ойлгож болохгүй. Харин өөр өөр судалгаанд үр дүн нь давтагдаж байна уу, хэмжих гэсэн шинжээ үнэхээр хэмжиж байна уу, бодит амьдралын үзүүлэлтүүдтэй холбоотой юу гэдгийг шалгадаг.
Big Five-ийн таван хүчин зүйлийн бүтэц өөр өөр түүвэр, үнэлэгчийн өгөгдөлд давтагдан илэрсэн. Тухайлбал, Тьюпс, Кристалын судалгаанд оролцогчид болон тэднийг үнэлсэн хүмүүсийн туршлага, харилцааны орчин ялгаатай байсан ч төстэй таван хүчин зүйл гарчээ. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Орчин үеийн асуулгуудыг ч тусад нь хөгжүүлж, шалгадаг. Жишээлбэл, Сото, Жон нарын 2017 онд нийтэлсэн BFI-2 нь таван ерөнхий хэмжээсийн доторх 15 нарийвчилсан шинжийг үнэлэхээр боловсруулагдсан. Энэ нь зан чанарыг зөвхөн ерөнхий таван оноогоор хязгаарлахгүйгээр илүү дэлгэрэнгүй судлах боломж олгодог. escholarship.org
Big Five · Зан чанарын тестЭнэхүү тестийг бөглөх бол энд дарна ууТест бөглөх →Мөн зан чанар ба амьдралын үзүүлэлтүүдийн холбоог дахин шалгасан нотолгоо бий. Кристофер Сотогийн 2019 оны судалгаанд өмнө нийтлэгдсэн 78 холбоог дахин шалгахад 87 хувь нь хүлээгдсэн чиглэлд статистикийн ач холбогдолтой гарсан. Гэхдээ холбооны хүч анхны судалгаануудаас дунджаар бага байв. Энэ нь зан чанар амьдралтай холбоотой ч хүний ирээдүйг дангаар нь шийддэггүйг сануулдаг. 87 хувь гэдэг нь тест хүн бүрийг 87 хувийн нарийвчлалтай тодорхойлно гэсэн үг биш. PubMed
Соёлын ялгааг ч анхаарах шаардлагатай. Тухайлбал, Боливийн Цимане хүмүүсийн дунд хийсэн судалгаанд таван хүчин зүйлийн бүтэц хангалттай баттай давтагдаагүй. Тиймээс олон улсад судлагдсан загвар байна гэдэг нь дурын орчуулгатай онлайн тест ижил чанартай гэсэн баталгаа болохгүй. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Үр дүнгээ авснаар танд ямар ач тустай вэ?
Big Five-ийн тайланг өдөр тутмын амьдралтайгаа холбон эргэцүүлэхэд дараах байдлаар ашиглаж болно.
- Өөрийн хэв маягийг анзаарах. “Би яагаад ингэдэг юм бол?” гэсэн ерөнхий асуултыг илүү тодорхой болгоно. Жишээлбэл, та олон нийтийн харилцаанд идэвх багатай гарвал ямар үед өөрийгөө тухтай илэрхийлдэг, ямар орчинд төвлөрдөг тухайгаа бодож үзэж болно.
- Давуу талаа ашиглах, дэмжлэг хэрэгтэй хэсгээ олох. Зохион байгуулалт сайтай хүн төлөвлөлтөө давуу тал болгон ашиглаж болно. Харин ажлаа эхлүүлэх, дуусгахад хүндрэлтэй хүн сануулга, жижиг алхам, тогтсон хуваарь зэрэг өөрт тохирох аргыг туршиж болно. Оноо нь ийм өөрчлөлтийг хаанаас эхлэх тухай асуулт гаргахад хэрэгтэй.
- Харилцааныхаа ялгааг ойлгох. Хамтрагч, найз эсвэл хамт ажилладаг хүн тань танаас өөр хэв маягтай байж болно. Нэг нь шийдвэрээ ярилцаж байж гаргадаг бол нөгөө нь эхлээд ганцаараа бодохыг хүсэж болно. Үр дүнгээ харилцан ярилцах нь хэрэгцээ, хүлээлтээ тодорхой хэлэх боломж өгнө.
- Ажил, суралцах орчноо эргэцүүлэх. Та тогтсон бүтэцтэй орчинд илүү тухтай юу, эсвэл шинэ санаа турших боломжийг илүүд үздэг үү? Big Five-ийн үр дүнг ийм асуултад ашиглаж болох ч мэргэжил сонгохдоо ур чадвар, сонирхол, үнэт зүйл, бодит боломжтойгоо хамтатган авч үзэх нь зүйтэй.
Эдгээр нь үр дүнг ашиглах боломжит аргууд юм. Тест бөглөсөн төдийд харилцаа, бүтээмж, амьдрал автоматаар сайжрахгүй; тайлангаа ойлгож, амьдралдаа тохирох жижиг үйлдэл болгон хэрэгжүүлэх нь чухал.
Яагаад бөглөж үзэх хэрэгтэй вэ?
Өөрийгөө танихад бидний дурсамж, өөртөө өгдөг үнэлгээ, бусдын санал нөлөөлдөг. Чанартай асуулга нь эдгээрийг системтэй асуултаар эргэцүүлж, өмнө нь анзаараагүй хандлагаа олж харах нэмэлт боломж өгнө.
Бөглөхдөө “ямар хүн баймаар байна вэ?” гэдгээр бус, ердийн амьдралдаа ихэнхдээ ямар байдаг вэ? гэдгээр хариулаарай. Үр дүнгээ уншаад өөрийн бодит жишээтэй харьцуулж, тохирч байгаа болон эргэлзээтэй хэсгийг ялган харах нь тустай.
Big Five нь сэтгэцийн эмгэгийн онош тавихгүй, таны үнэ цэнийг дүгнэхгүй. Харин өөртөө ямар орчин, дадал, дэмжлэг хэрэгтэйг илүү тодорхой бодож үзэх эхлэл болж чадна.
Өөрийгөө илүү ойлгохыг хүсэж байвал судалгааны үндэслэл, орчуулга, оноолт, тайлбар нь тодорхой Big Five асуулгыг сонгон бөглөж үзээрэй. Тайлангаасаа өөрт хамаатай нэг ажиглалтыг сонгож, түүндээ тулгуурлан өдөр тутмын нэг жижиг өөрчлөлт хийхээс эхэлж болно.
Тест оношилгооӨөрийн сэтгэл зүйн байдлаа тестээр үнэлБаталгаажсан асуумжаар бөглөж, үр дүнгээ шууд аваарай.Тест бөглөх →Хуваалцах: Facebook ·