“Сүүлийн үед яагаад амархан ядарч, төвлөрөхөд хэцүү болоод байна вэ?” гэж өөрөөсөө асуух үе бидэнд бий. Ийм өөрчлөлтийг анзаарах нь өөрийгөө ойлгох эхлэл боловч шалтгаан, давтамж, нөлөөг нь тодорхойлоход нэмэлт мэдээлэл хэрэгтэй. Судалгаагаар баталгаажуулсан сэтгэл зүйн тест, асуумж нь өөрийн мэдрэмж, зан үйл, сэтгэл зүйн байдлыг илүү цэгцтэй ажиглахад тусалж, шаардлагатай үед мэргэжлийн тусламж авах үндэс болдог.
Сэтгэл зүйн тестүүд өөр өөр зорилготой. Зарим нь зан төлөв, сонирхол, чадварыг үнэлдэг бол зарим нь сэтгэл гутрал, түгшүүр зэрэг шинж тэмдгийг илрүүлэхэд ашиглагдана. Тиймээс нэг төрлийн тестийн үр нөлөөг бүх тестэд хамааруулж болохгүй. Тестийн үнэ цэнэ нь тухайн зорилгодоо тохирсон эсэх, судалгааны баталгаатай эсэх, үр дүнг хэрхэн тайлбарлаж, ашиглаж байгаагаас хамаардаг.
Тест бөглөхийн нэг ач холбогдол нь өөрийн байдлыг тодорхой асуултаар эргэцүүлэх боломж юм. “Би зүгээр л ядраад байна” гэсэн ерөнхий мэдрэмжийг нойр, сонирхол, эрч хүч, төвлөрөл зэрэг үзүүлэлтээр задлан авч үзэхэд мэргэжилтэнтэй ярилцахад хэрэгтэй мэдээлэл бүрдэнэ. Жишээлбэл, Kroenke, Spitzer, Williams нарын 2001 онд нийтлүүлсэн судалгаанд сэтгэл гутралын шинж тэмдгийг үнэлэх есөн асуулттай PHQ-9 асуумжийг 6,000 үйлчлүүлэгчээр бөглүүлэн судалсан. Энэ ажил нь богино асуумжийг эмнэлзүйн үнэлгээнд ашиглах судалгааны үндэс болсон юм. Гэхдээ ийм асуумжийн оноог дангаар нь онош гэж ойлгож болохгүй.
Kroenke нар, 2001
Өөр нэг чухал ач холбогдол нь нэмэлт үнэлгээ шаардлагатай шинж тэмдгийг илрүүлэхэд оршино. АНУ-ын Урьдчилан сэргийлэх үйлчилгээний ажлын хэсэг буюу USPSTF 2023 оны зөвлөмждөө насанд хүрэгчдийг сэтгэл гутралын илрүүлэгт хамруулахыг зөвлөсөн. Үүний зэрэгцээ илрүүлгийн үр дүнгээр эрсдэлтэй гэж гарсан хүнийг онош тодруулах үнэлгээнд хамруулж, шаардлагатай тусламжтай холбох ёстойг онцолсон. Өөрөөр хэлбэл, асуумж бөглөхийн бодит өгөөж нь үр дүнгийн дараах тусламж, үйлчилгээтэй холбоотой.
USPSTF, 2023
Сэтгэл зүйн тест нь мэргэжилтэнд хүний байдлыг олон талаас нь ойлгоход мөн тусалдаг. Meyer болон хамтран ажиллагчдын 2001 оны тойм судалгаанд тестийн хүчин төгөлдөр байдлын талаарх 125 гаруй мета-анализ болон олон аргаар үнэлгээ хийсэн 800 түүврийн мэдээллийг авч үзжээ. Судлаачид үнэлгээний ялгаатай аргууд өөр өөр хэрэгтэй мэдээлэл өгдөг бөгөөд зөвхөн ярилцлагад тулгуурлахад хүний байдлын зарим талыг орхигдуулах боломжтой гэж дүгнэсэн. Энэ нь тестийн хариуг ярилцлага, ажиглалт, амьдралын нөхцөлтэй нь хамтатган тайлбарлахын ач холбогдлыг харуулдаг.
Meyer нар, 2001
Тестийн хэрэглээ анхны үнэлгээгээр дуусахгүй. Зөвлөгөө, сэтгэл заслын явцад тохирсон асуумжийг давтан ашигласнаар шинж тэмдэг хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг ажиглаж болно. De Jong болон хамтран ажиллагчдын 2021 оны мета-анализ 21,699 үйлчлүүлэгчийг хамарсан 58 судалгааны үр дүнг нэгтгэсэн. Үйлчлүүлэгчийн ахицын мэдээллийг эмчилгээний явцад эргүүлэн ашиглах нь шинж тэмдэг буурахад бага хэмжээний боловч статистикийн ач холбогдолтой нэмэлт үр нөлөөтэй байжээ. Үр нөлөөний хэмжээ d = 0.15 байсан нь ашиг тус бодит боловч хэтрүүлэн үнэлэхээр том биш гэдгийг илэрхийлнэ. Энд ажиглагдсан үр дүн нь тестийг зүгээр бөглөснөөс бус, мэдээллийг тусламжийн явцад ашигласантай холбоотой.
De Jong нар, 2021
Эдгээр ач холбогдлыг хүртэхийн тулд тестийн чанар, хэл, соёлын тохирцыг анхаарах шаардлагатай. Олон улсын тестийн комиссын удирдамжаар тестийг өөр хэл, соёлын орчинд хэрэглэхдээ орчуулгаас гадна утга, хэрэглээ, онооны тайлбарын тохирцыг шалгах ёстой. Иймээс гадаадад боловсруулсан тест монгол хэлээр орчуулагдсан байх нь Монголын хэрэглэгчдэд тохирохыг дангаараа батлахгүй. Монгол хэл дээрх хувилбарын найдвартай байдал, зориулалтын дагуу ашиглах үндэслэлийг судалсан эсэх нь чухал.
Олон улсын тестийн комисс, 2017
Тест сонгохдоо ямар зорилготой, хэн боловсруулсан, ямар судалгаагаар шалгасан, үр дүнг хэн тайлбарлахыг анхаарах нь зүйтэй. Цахимаар бөглөх бол хувийн мэдээллийг хэрхэн хадгалж, ашиглахыг мөн мэдэх хэрэгтэй. Үнэлгээний чанарт хүчин төгөлдөр байдал, шударга хэрэглээ, хүртээмж, мэдээллийн аюулгүй байдал, нууцлал зэрэг нь хамтдаа хамаардаг.
Олон улсын тестийн комиссын цахим үнэлгээний удирдамж
Судалгааны нотолгооноос харахад сэтгэл зүйн тестийн ач холбогдол нь өөрийн байдлыг цэгцтэй ажиглах, нэмэлт үнэлгээний хэрэгцээг таних, мэргэжилтний ойлголтыг баяжуулах, тусламжийн явц дахь өөрчлөлтийг хянахад оршиж байна. Тестийн хариуг өөрийн тухай эцсийн дүгнэлт болгон хүлээн авахын оронд “Энэ мэдээлэл надад ямар хэрэгцээгээ ойлгож, ямар дараагийн алхам хийхэд тусалж байна вэ?” гэж авч үзэх нь илүү үр өгөөжтэй. Судалгаагаар баталгаажсан хэрэгсэл, зөв тайлбар, тохирсон тусламж хоорондоо холбогдсон үед тест бөглөх нь сэтгэл зүйн эрүүл мэнддээ анхаарах утга учиртай алхам болдог.
Тест оношилгооӨөрийн сэтгэл зүйн байдлаа тестээр үнэлБаталгаажсан асуумжаар бөглөж, үр дүнгээ шууд аваарай.Тест бөглөх →Хуваалцах: Facebook ·